Verven die chroom-6 bevatten, voorkomen als geen ander corrosie van vliegtuigen. Maar deze stof kan ook schadelijk zijn voor de gezondheid van de mensen die ermee werken. Daarom zoekt de luchtvaart naar alternatieven. Hoe staat het daarmee?

Ze moeten doodsangsten hebben uitgestaan, de passagiers van Aloha Airlines vlucht 243 in april 1988. Op zeven kilometer hoogte ontstond er eerst een klein gat boven in de romp. Vervolgens scheurde direct een meterslang stuk romp van het vliegtuig af. De piloot wist een noodlanding te maken en wonder boven wonder viel er maar één dode.

De boosdoener? Corrosie van het aluminium. Na uitgebreid onderzoek bleek dat een beschermend laagje epoxyhars niet netjes was aangebracht bij de bouw van het vliegtuig, waardoor vocht bij het aluminium kon komen en daar corrosie in gang kon zetten. De les voor de hele wereldwijde luchtvaartindustrie: besteed meer aandacht aan het beschermen van metalen tegen corrosie.

Maar hoe doe je dat het beste? Het antwoord op die vraag is al jarenlang: door op het vliegtuigaluminium een laagje verf aan te brengen waar chroom-6 in zit, oftewel chroomatomen die zes van hun elektronen missen. Dat houdt corrosie als geen ander buiten de deur. Als er een kras of beschadiging in de verflaag ontstaat, komt het chroom-6 in actie; het spul maakt de laag zelfhelend.
 

Kankerverwerkkend

Chroom-6 is echter niet alleen goed in zijn taak, maar ook kankerverwekkend. Zit het vast in een laagje, dan is er niet zoveel aan de hand, maar juist tijdens het aanbrengen of het verwijderen van een verflaag is het gevaarlijk voor de mensen die ermee werken. Het chroom-6 komt dan in kleine deeltjes in de lucht terecht, wat kan leiden tot allerlei aandoeningen, tot longkanker aan toe. Daarom wordt er binnen zowel de civiele als de militaire luchtvaart naarstig gezocht naar alternatieven voor chroomhoudende coatings. Maar die zoektocht valt nog bepaald niet mee.

Chroomhoudende verflagen worden vooral een probleem als de beschermingsmiddelen voor medewerkers niet in orde zijn. Dat was in het verleden op verschillende plekken het geval. In Tilburg speelde dit bijvoorbeeld bij de werkplaats voor treinenonderhoud van het voormalige NedTrain. Medewerkers die oude verflagen moesten verwijderen, werden daarbij blootgesteld aan chroom-6. Ook het ministerie van Defensie had niet altijd zijn zaakjes op orde. Op luchtmachtbasis Woensdrecht bleken spuitcabines verkeerd geïnstalleerd en werden ze ook nog eens gebrekkig onderhouden.

Chroom-6 is zo nuttig én zo gevaarlijk omdat het zo reactief is. Doordat de buitenste twee schillen van het atoom zes elektronen missen, reageert de stof graag met andere stoffen; vooral met zuurstof. 

 

MEER LEZEN OVER ALTERNATIEVEN VOOR CHROOM-6?

Het volledige verhaal over de zoektocht naar alternatieven voor chroom-6 vind je in het augustusnummer van De Ingenieur. Koop de digitale versie voor € 7,50, of neem - met een flinke korting van 25 %! - een digitaal jaarabonnement van twaalf nummers voor € 69,-.

Beeld: KLM

Vond je dit een interessant artikel, abonneer je dan gratis op onze wekelijkse nieuwsbrief.